સંત ગોપામેઘ ટૂંકી જીવનગાથા
દાસી જીવણસાહેબ ગુજરાતની સંતપરંપરાના જાણીતા સંત હતા. તેઓ ગુરુ ભીમસાહેબના શિષ્ય હતા અને ભગવાન પ્રત્યેની અનન્ય ભક્તિના કારણે “દાસી જીવણ” તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા.
દાસી જીવણસાહેબનો જન્મ સંવત **૧૮૦૮ (ઈ.સ. ૧૭૫૦)**માં ગોંડલ તાલુકાના ધોધાવદર ગામે ચમાર જ્ઞાતિના જગાભાઈ દાફડા અને માતા શામબાઈને ત્યાં થયો હતો. જીવનના એક તબક્કે તેમણે સંત ભીમસાહેબ પાસેથી આધ્યાત્મિક બોધ મેળવ્યો અને તેમના શિષ્ય બન્યા.
જીવણસાહેબ પોતાને ભગવાનના દાસી કહેતા હતા. તેમના માટે પરમાત્મા પ્રત્યેનું સંપૂર્ણ સમર્પણ જ જીવનનો સાચો માર્ગ હતો. “હું ભગવાનની દાસી છું” એવી તેમની ભાવનાને કારણે તેઓ દાસી જીવણના નામથી વધારે જાણીતા થયા.
તેમના જીવન સાથે જોડાયેલો એક પ્રસંગ ખૂબ પ્રસિદ્ધ છે. એક પાટ પ્રસંગ દરમિયાન ત્રિકમસાહેબે ભીમસાહેબને પ્રશ્ન કર્યો કે પુરુષ હોવા છતાં જીવણ પોતાને દાસી કેમ કહે છે. તે સમયે જીવણસાહેબને સ્ત્રીના સ્વરૂપમાં ભક્તિભાવથી નાચતા-ગાતા જોવામાં આવ્યા હોવાનું પુસ્તકમાં જણાવાયું છે. આ પ્રસંગથી તેમની પરમાત્મા પ્રત્યેની અનન્ય ભક્તિ અને સંપૂર્ણ સમર્પણની ભાવના પ્રગટ થાય છે.
જીવણસાહેબના અનેક પરચાઓની લોકવાયકા પણ પ્રચલિત છે. લોકોમાં એવી માન્યતા હતી કે શરીરના કોઈ ભાગે ગાંઠ થાય ત્યારે જીવણસાહેબના નામે સોપારીની માનતા રાખવાથી તે મટી જાય છે. તેમની ભક્તિની ખ્યાતિ દૂર દૂર સુધી ફેલાઈ હતી.
તેમના પિતાનો વ્યવસાય મરેલા ઢોરનાં ચામડાં અંગેનો હતો. પિતાના સમયનું રાજકચેરીનું નાણું બાકી રહ્યું હોવાના કારણે જીવણસાહેબને મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. નાણાં ભરવામાં અસમર્થ હોવાથી તેમને જેલમાં પણ પૂરવામાં આવ્યા હતા. લોકવાયકા મુજબ એક શેઠે રાજકચેરીમાં છસો સોનામહોર જમા કરાવી તેમને મુક્ત કરાવ્યા હતા. ભક્તો આ ઘટનાને ભગવાનની કૃપા તરીકે માને છે.
દાસી જીવણસાહેબે સંવત **૧૮૮૧ (ઈ.સ. ૧૮૨૫)**માં આસો વદ એકમ, દિવાળીના દિવસે, ધોધાવદર ગામે સમાધિ લીધી હતી. તે સમયે તેમની ઉંમર આશરે ૭૫ વર્ષની હતી. તેમના ગુરુ ભીમસાહેબે પણ તે પહેલાં સમાધિ લીધી હતી.
જીવણસાહેબના શિષ્યોમાં અરજણદાસ અને પ્રેમસાહેબના નામ વિશેષરૂપે જણાવવામાં આવે છે. ધોધાવદર ખાતે આજે પણ જીવણસાહેબની જગ્યા અને સમાધિસ્થળ સાથે ભક્તિપરંપરા જોડાયેલી છે, જ્યાં લોકો દર્શન માટે આવે છે.
🌿 દાસી જીવણસાહેબનો સંદેશ
પરમાત્મા પ્રત્યે સંપૂર્ણ સમર્પણ, ગુરુ પ્રત્યે અડગ શ્રદ્ધા અને અહંકારનો ત્યાગ — એ દાસી જીવણસાહેબની ભક્તિનો મુખ્ય ભાવ છે.
દાસી જીવણસાહેબને જય.
સંતમાર્ગ
વાંચો • વિચારો • જીવો 🌿